Các gói tài chính - tiền tệ của Việt Nam trong dịch Covid-19

05/08/2020, 14:53

Các gói tài chính - tiền tệ của Việt Nam trong dịch Covid-19 - Sự tác động của đại dịch Covid-19 đã khiến GDP của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2020 chỉ tăng 1,81%.

Việt Nam sẽ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp chủ động cung ứng nguyên liệu, sản xuất linh kiện, sản phẩm trung gian trong nước. Ảnh minh họa

Đa dạng các gói hỗ trợ

Theo tinh thần Chỉ thị 11/CTTTg ngày 4/3/2020 và Chỉ thị 15/CT-TTg ngày 27/3/2020, Chính phủ đề nghị, huy động mạnh mẽ hơn nữa sự vào cuộc của các cấp, các ngành, của nhân dân cả nước để thực hiện thành công nhiệm vụ kép: “Vừa chống dịch, kiên quyết không để lây lan, vừa bảo đảm các mục tiêu kinh tế - xã hội đã đề ra”;

Tập trung vào các nhiệm vụ, giải pháp cấp bách cho 4 nội dung: Tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh; thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công; hỗ trợ người lao động, bảo đảm an sinh xã hội; bảo đảm trật tự an toàn xã hội ứng phó dịch Covid-19, chuẩn bị tốt các điều kiện để phát triển trong thời gian tới.

Đặc biệt, ngày 10/4, tại Hội nghị trực tuyến của Chính phủ với các địa phương về các nhiệm vụ, giải pháp cấp bách tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh; thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công; hỗ trợ người lao động, bảo đảm an sinh xã hội, trật tự an toàn xã hội trong bối cảnh phòng chống dịch Covid-19, Thủ tướng Chính phủ đã nhấn mạnh: Chính phủ sẽ tung gói 2 gói chính sách về tiền tệ và tài khóa.

Về gói chính sách tiền tệ (với tổng số 300.000 tỷ đồng), tinh thần là không để doanh nghiệp thiếu vốn tín dụng, tạo thuận lợi để doanh nghiệp tiếp tục duy trì, phát triển sản xuất, tiếp tục giảm hơn nữa lãi suất cho vay, cả khoản vay hiện có và vay mới, ngành ngân hàng cả nước đồng hành cùng doanh nghiệp vượt qua khó khăn.

Về chính sách tài khóa, cần tập trung thực hiện hiệu quả kích cầu nội địa thông qua giãn, hoãn thuế với tổng số tiền khoảng 185.000 tỷ đồng và 98% số doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi. Gói chính sách miễn, giảm thuế, phí, lệ phí được Bộ Tài chính dự kiến ban đầu khoảng 40.000 tỷ đồng.

Các doanh nghiệp vận tải bị ảnh hưởng rất lớn bởi dịch Covid

Về gói tài chính, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 41/2020/NĐCP gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất, có hiệu lực từ 8/4/2020, theo đó, cho phép gia hạn thời hạn nộp thuế đối với số thuế giá trị gia tăng phát sinh phải nộp của kỳ tính thuế tháng 3, tháng 4, tháng 5, tháng 6/2020 (đối với trường hợp kê khai thuế giá trị gia tăng theo tháng) và kỳ tính thuế quý 1, quý 2/2020 (đối với trường hợp kê khai thuế giá trị gia tăng theo quý) của các doanh nghiệp, tổ chức được áp dụng hưởng chính sách này. Thời gian gia hạn là 5 tháng, kể từ ngày kết thúc thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Thuế thu nhập doanh nghiệp còn phải nộp theo quyết toán của kỳ tính thuế năm 2019 và số thuế thu nhập doanh nghiệp tạm nộp quý 1, quý 2 của kỳ tính thuế năm 2020 của doanh nghiệp, tổ chức là người nộp thuế thu nhập doanh nghiệp cũng được gia hạn là 5 tháng, kể từ ngày kết thúc thời hạn nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân của hộ gia đình, cá nhân kinh doanh phát sinh phải nộp năm 2020 chậm nhất vào ngày 31/12/2020.

Tiền thuê đất đối với số tiền thuê đất phải nộp kỳ đầu năm 2020 của doanh nghiệp, tổ chức, hộ gia đình, đang được Nhà nước cho thuê đất trực tiếp theo Quyết định, Hợp đồng của cơ quan nhà nước có thẩm quyền dưới hình thức trả tiền thuê đất hàng năm cũng được gia hạn là 5 tháng kể từ ngày 31/5/2020...

Thủ phủ du lịch của Việt Nam - TP. Đà Nẵng đang gồng mình chống dịch

Mới đây, ngày 12/6/2020, Bộ Tài chính đã ban hành 3 Thông tư số 54/2020/TT-BTC, 56/2020/TT-BTC và 57/2020/TT-BTC để giảm phí từ 20 - 50% đối với một số phí dịch vụ trong lĩnh vực xác minh giấy tờ, tài liệu theo yêu cầu của tổ chức, cá nhân trong nước, lệ phí cấp Giấy phép hoạt động đưa người lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài; trong lĩnh vực trồng trọt và giống cây lâm nghiệp; trong việc cấp hộ chiếu, giấy thông hành, giấy phép quản lý pháo và quản lý vũ khí, vật liệu nổ.

Về gói an sinh xã hội, nội dung hỗ trợ, gồm: Hỗ trợ cho các đối tượng là người có công với cách mạng đang hưởng trợ cấp ưu đãi hàng tháng, đối tượng bảo trợ xã hội đang hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng, với dự kiến tổng số tiền hỗ trợ từ NSNN là 6.470 tỷ đồng, tổng số người được hỗ trợ 4,315 triệu người.

Người sử dụng lao động được vay Ngân hàng Chính sách xã hội với lãi suất 0%, thời hạn không quá 12 tháng, mức vay tối đa theo 50% mức lương tối thiểu vùng/tháng/người để trả lương cho người lao động bị ngừng việc trong 3 tháng và có trách nhiệm trả số tiền lương ngừng việc còn lại cho người lao động, với dự kiến số tiền cho vay là 16.200 tỷ đồng, tổng số lao động được hỗ trợ 3 triệu lao động.

Hỗ trợ hộ kinh doanh cá thể có doanh thu khai thuế dưới 100 triệu đồng/năm tạm ngừng kinh doanh theo Chỉ thị số 15/CT-TTg ngày 27/3/2020 của Thủ tướng Chính phủ, với dự kiến tổng số tiền hỗ trợ từ NSNN là 2.280 tỷ đồng, tổng số hộ kinh doanh cá thể được hỗ trợ 760 ngàn hộ) Hỗ trợ người lao động bị chấm dứt hợp đồng lao động, nhưng chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp; lao động không có giao kết hợp đồng lao động, mất việc làm, với dự kiến tổng số tiền hỗ trợ từ NSNN là 15.000 tỷ đồng, tổng số lao động được hỗ trợ là 5 triệu lao động.

So với thế giới, các gói kích cầu của Việt Nam, một mặt, có một số đặc điểm chung là cùng có nguồn tiền chủ yếu từ nguồn ngân sách hoặc có nguồn gốc ngân sách, đối tượng bao gồm cả doanh nghiệp và người dân; Mặt khác, các gói hỗ trợ của Việt Nam cũng có một số điểm riêng, như: Quy mô không lớn; đa dạng về đối tượng và kênh hỗ trợ; chủ yếu hỗ trợ về thời gian và chính sách, ít dùng tiền trực tiếp kiểu “cho không”; Ngoài ra, tính chất xã hội hóa của các gói hỗ trợ cũng là nét đặc sắc của Việt Nam, nhờ sự tham gia và trách nhiệm xã hội cao của các ngân hàng thương mại, DNNN và người dân hảo tâm...

Kích cầu thị trường nội địa là một trong những giải pháp tối ưu để kích thích tăng trưởng. Ảnh minh họa

Ổn định để phát triển

Thời gian tới, với thành công từ chống dịch và cơ hội mới mở ra từ Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và 27 nước EU(EVFTA) bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/8... Việt Nam cần tiếp tục giải bài toán: Mở cửa như thế nào để an toàn tránh dịch; làm gì để cải thiện động lực tăng trưởng, kiểm soát nợ công, cân đối NSNN; Thiết lập chuỗi kinh doanh mới; sức ép lạm phát cao (do tăng cung tiền và các gói hỗ trợ, giảm lãi suất và giảm giá các đồng tiền, giá độc quyền và giá dịch vụ y tế...) song song với sức ép giảm giá nhiều mặt hàng (BĐS thương mại, văn phòng cho thuê, nghỉ dưỡng và du lịch; làm gì để triển khai hiệu quả và nhanh hơn các gói hỗ trợ người dân và nhất là doanh nghiệp...

Bài học từ thực tiễn chống dịch Covid-19 cho thấy, coi trọng công tác thông tin cộng đồng và tâm lý đám đông; Kiểm soát tình trạng đầu cơ, trục lợi và tham nhũng trong chống dịch; Đề cao tinh thần cộng đồng và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp; Hài hòa lợi ích trong nhập khẩu, phân phối hàng thiếu hụt (thịt lợn); Coi trọng thị trường trong nước và phát triển các chuỗi cung ứng mới; Phát triển thương mại điện tử, kinh tế nền tảng và phi tiếp xúc truyền thống; Phát triển hạ tầng logistics nông nghiệp và xuất khẩu dịch vụ (Việt Nam luôn nhập siêu dịch vụ trung bình khoảng 4 tỷ USD/năm; 6 tháng đầu năm 2020 nhập siêu dịch 4,3 tỷ USD, tức cao hơn xuất siêu hàng hóa dưới 4 tỷ USD); Chủ động đa dạng hóa kịch bản tăng trưởng và kiểm soát rủi ro vĩ mô và vi mô...

Các gói tài chính - tiền tệ của Việt Nam trong dịch Covid-19

Trước mắt, cần bám sát tinh thần Kết luận 77-KL/TW ngày 5/6/2020 của Bộ Chính trị: Khai thác tối đa thị trường trong nước, đồng thời phải phòng ngừa, ứng phó với các bất ổn từ bên ngoài, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm an sinh xã hội, sinh kế, việc làm, đời sống đối với người lao động, người nghèo, người yếu thế. Phấn đấu đạt mức cao nhất các chỉ tiêu của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2020.

Tạo lập môi trường kinh doanh phù hợp với xu thế mới, có khả năng cạnh tranh khu vực, quốc tế nhằm thu hút mạnh mẽ các nguồn vốn đầu tư quốc tế và trong nước; hỗ trợ cho doanh nghiệp, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, nhanh chóng tiếp cận các hình thức sản xuất kinh doanh mới, hiện đại, hiệu quả, phù hợp để đủ sức tham gia ngay các chuỗi giá trị mới, mở rộng quan hệ đối tác gắn với mở rộng thị trường khi cấu trúc kinh tế thế giới có sự thay đổi, điều chỉnh. Khắc phục, tháo gỡ khó khăn về sản xuất kinh doanh, chuẩn bị nguồn lực, xây dựng các chính sách đặc biệt, tận dụng cơ hội, nâng cao năng lực nội tại và sức cạnh tranh, khả năng chống chịu và tính tự chủ của nền kinh tế.

Đồng thời, tiếp tục điều hành linh hoạt các công cụ tài chính, chính sách tài khóa, tiền tệ, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, mở rộng thị trường quốc tế, kích cầu tiêu dùng nội địa để kích thích tăng trưởng. Tập trung rà soát, hoàn thiện các quy định pháp luật và cắt giảm thủ tục hành chính để tạo thuận lợi tiết giảm chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Coi trọng chỉ đạo phát triển một số lĩnh vực kinh tế mới như kinh tế ban đêm, kinh tế số, kinh tế đô thị, thu hút mạnh mẽ đầu tư xã hội, đầu tư tư nhân, nguồn vốn FDI và phát huy hơn nữa vai trò của các địa phương.

Ngoài ra, cần tập trung hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hơn nguồn cung ứng nguyên liệu, sản xuất linh kiện, sản phẩm trung gian trong nước; nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và phát triển thị trường, thúc đẩy kết nối giữa các nhà sản xuất và phân phối, ngân hàng với doanh nghiệp khai thác tốt các cơ hội mới từ các hiệp định thương mại tự do mới; tăng cường xúc tiến thương mại; xây dựng và thực hiện chiến lược phát triển công nghiệp hỗ trợ và chương trình quốc gia nâng cao năng lực quản trị của cộng đồng doanh nghiệp, tập trung vào nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thực hiện các yêu cầu quốc tế hóa và số hóa, thực hiện các mô hình kinh doanh bền vững, sáng tạo và có trách nhiệm.

Đặc biệt, cần phục hồi chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị bị đứt gãy, xây dựng và phát triển chuỗi giá trị mới; chủ động triển khai sớm một chiến dịch vận động xúc tiến đầu tư chiến lược ở tầm quốc gia; sẵn sàng đón nhận các dòng vốn chuyển dịch tới Việt Nam, định hình và xác lập vị thế mới của Việt Nam trong các chuỗi cung ứng toàn cầu tham gia kiến tạo và vận động đưa các công đoạn sản xuất, kinh doanh phù hợp, có giá trị gia tăng cao hơn vào Việt Nam.

TPHCM đã lập tổ công tác hỗ trợ các doanh nghiệp trong tình hình dịch bệnh Covid-19

Bên cạnh đó, cần thực hiện các giải pháp kích cầu thị trường nội địa; thúc đẩy đầu tư công; đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân và nâng cao hiệu quả các dự án đầu tư công; tháo gỡ nút thắt trong lĩnh vực bất động sản, phát triển thị trường nhà ở xã hội; đẩy mạnh hoạt động quảng bá du lịch, đầu tư; xây dựng và triển khai ngay chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam tới thế giới là quốc gia có ý thức và thực hiện phòng, chống dịch tốt nhất, hiệu quả nhất, là điểm đến an toàn để đầu tư, du lịch; xây dựng lộ trình phù hợp cho người nước ngoài vào du lịch để kích thích tăng trưởng ngành dịch vụ.

Dù chưa thể và không thể kỳ vọng mọi thứ ngay lập tức quay trở lại quỹ đạo bình thường, song với tinh thần cộng đồng đoàn kết xã hội và chia sẻ trách nhiệm cao nhất đã được chứng nghiệm trong đợt cao điểm chống dịch vừa qua và những bài học quý giá trong quá khứ, có nhiều cơ sở để tin rằng chúng ta tiếp tục chiến thắng cả Virus Corona, cả “Virus trì trệ”.

Năm 2020, Việt Nam sẽ là một trong những quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh nhất khu vực Đông Nam Á (như ADB đã khẳng định) và đà tăng trưởng kinh tế của Việt Nam sẽ quay trở lại vào năm 2021./.

TS. Nguyễn Minh Phong, ThS. Nguyễn Trần Minh Trí

Bình luận